Man, neemt bezorgd een tablet

Depressie door antibiotica, antidepressiva en andere medicijnen

Alle onderwerpen in een overzicht

Volgens een studie van de Universiteit van Illinois vermelden meer dan 200 veelgebruikte medicijnen depressie als een mogelijke bijwerking. Het doel van de onderzoekers was om erachter te komen hoe vaak deze bijwerking daadwerkelijk voorkomt. Ze onderzochten ook hoe sterk het risico op een mogelijke depressie toeneemt wanneer niet één, maar meerdere van deze medicijnen worden ingenomen. Hiervoor evalueerden ze de gegevens van ongeveer 26.000 patiënten over een periode van tien jaar. Hieruit bleek duidelijk dat depressies vaker voorkwamen naarmate er meer “verdachte” preparaten tegelijk werden ingenomen.

En het was absoluut geen zeldzaamheid dat patiënten twee of drie van deze medicijnen voorgeschreven kregen. Het ging immers grotendeels om zeer gangbare preparaten, zoals bloeddrukmedicijnen, antibiotica, middelen tegen brandend maagzuur of de anticonceptiepil.

Als men nu bedenkt hoe vaak hoge bloeddruk, maagproblemen en tientallen andere lichamelijke problemen aantoonbaar psychosomatische oorzaken hebben, dan wordt eens te meer duidelijk waarom zoveel ziektegeschiedenissen zich jaren of zelfs tientallen jaren voortslepen. Wie in plaats van de psychische oorzaken alleen de organische symptomen behandelt, vertraagt namelijk niet alleen zijn genezing. Hij neemt ook het optreden van verdere problemen op de koop toe, omdat hij vaak medicijnen krijgt die hij eigenlijk helemaal niet nodig heeft. Laten we daarom een paar van de meest gangbare medicijnen eens nader onder de loep nemen – en wie weet kunt u nu al een of meer “verdachten” identificeren.

Verergering van een depressie door antidepressiva

Het klinkt paradoxaal, maar antidepressiva kunnen depressief maken. En inderdaad, deze bijwerking komt niet zo zelden voor. Volgens een studie van de Harvard Medical School in Boston klaagt bijna 29 procent van alle jonge assistent-artsen in de Verenigde Staten over depressies of op zijn minst depressieve symptomen. Als een groep mensen die bijzonder gemakkelijk toegang heeft tot psychofarmaca en deze aantoonbaar ook vaak gebruikt, driemaal zo vaak aan depressies lijdt als de gemiddelde Amerikaan, dan zou er langzaam een ommezwaai moeten komen in het voorschrijven van antidepressiva.

Dergelijke feiten stellen artsen echter voor een ernstig probleem. Naast de psychische problemen waarmee ze bovengemiddeld vaak zelf worstelen, ontbreekt het hen aan alternatieven waarmee ze hun patiënten zouden kunnen behandelen. Als men hen antidepressiva ontneemt, hebben ze letterlijk niets meer waarmee ze depressieve mensen op zijn minst een beetje kunnen helpen. Want tot nu toe kennen slechts weinigen de Bernhardt-methode, waarmee depressies, maar ook angsten en dwangstoornissen binnen enkele weken succesvol behandeld kunnen worden.

Inmiddels tonen steeds meer studies aan dat antidepressiva weliswaar een verscheidenheid aan bijwerkingen hebben, maar in de meeste gevallen niet beter helpen dan placebo’s, oftewel nepgeneesmiddelen zonder enig werkzaam bestanddeel. Daarom roept zelfs de Duitse Federale Vereniging van Artsen haar beroepscollega’s al op om de geringe werkzaamheid van antidepressiva eindelijk duidelijk te benoemen en niet te verhullen met andere beweringen. Op hun website staat letterlijk:

“We hebben innovatieve nieuwe antidepressieve stoffen nodig die een betrouwbare superioriteit ten opzichte van placebocontroles laten zien. Tot die tijd moet de geringe werkzaamheid van antidepressiva duidelijk worden benoemd en niet worden verhuld met andere vermeende invloedsfactoren.”

De betreffende bron vindt u hier:

Geneesmiddelencommissie van de Duitse artsen

Depressies en angststoornissen door thyroxine

Niet alleen in Duitsland, maar ook wereldwijd behoort het synthetisch geproduceerde schildklierhormoon thyroxine tot de vijf meest verspreide medicijnen überhaupt. Toch weten mensen vaak jarenlang niet dat hun schildklier niet meer werkt zoals nodig zou zijn om gemakkelijk en ontspannen door het leven te gaan. En zelfs als een endocrinoloog bij u een schildklierprobleem heeft gediagnosticeerd en u medicatie heeft gekregen, betekent dat nog lang niet dat u echt de juiste dosis krijgt. Hoe kan dat? Gewoonlijk controleert een schildklierdeskundige eens per jaar welke dosis schildklierhormonen voor u geschikt is, en stelt vast hoe u deze over de dag moet innemen. Hoeveel u daarvan daadwerkelijk nodig heeft, varieert echter sterk en hangt onder andere ook af van hoe stressvol uw dagelijks leven op dat moment is. U kunt dit goed vergelijken met het brandstofverbruik van een auto. Als u met constant 90 kilometer per uur over de provinciale weg rijdt, verbruikt uw auto misschien slechts zeven liter brandstof per 100 kilometer. Maar als u met 180 over de snelweg raast, verdubbelt het verbruik snel. Niet anders is het met schildklierhormonen. Hoe meer stress u heeft, hoe meer van deze hormonen u nodig heeft (en verbruikt) voor uw emotionele evenwicht.

Maar weerspiegelt het tijdstip waarop uw medicijndosis wordt vastgesteld altijd uw werkelijke behoefte? Nauwelijks. Wie bijvoorbeeld direct na een ontspannende vakantie naar de dokter gaat om zijn thyroxinebehoefte te laten bepalen, zal hoogstwaarschijnlijk verkeerde waarden in zijn bloedbeeld krijgen. Want u heeft tijdens de vakantie aanzienlijk meer van dit medicijn ingenomen dan u in een ontspannen sfeer daadwerkelijk verbruikte. Als de arts niet toevallig vraagt of u net een bijzonder stressvrije periode achter de rug heeft, zal hij uw dagelijkse dosis naar beneden corrigeren, omdat u schijnbaar momenteel te veel thyroxine inneemt. Maar de volgende vakantie is wellicht ver weg, en terwijl u weer uw dagelijkse werkzaamheden hervat, raakt u van dag tot dag meer hormonaal onderverzorgd. Als deze fout niet tijdig wordt herkend, zakt uw stemming steeds verder weg en eindigt mogelijk in een depressieve stemming.

Had u daarentegen een buitengewoon uitputtende week achter de rug voordat uw actuele behoefte aan schildklierhormonen werd vastgesteld, dan toont uw bloedbeeld een schijnbare onderdosering. Dat klopt ook, want in de stressvolle periode had u inderdaad wel wat meer van uw tabletten kunnen gebruiken. Echter, de dagelijkse dosis voor een heel jaar verhogen op basis van deze kortstondige extra belasting is evenmin zinvol en bovendien gevaarlijk. Want hierdoor draait u voortdurend op volle toeren, komt u nauwelijks meer tot rust en zult u waarschijnlijk ook aanzienlijk slechter slapen. De kans om vroeg of laat in een burn-out terecht te komen, neemt nu dramatisch toe. Bovendien zult u een groot aantal symptomen ervaren die ook bij een angststoornis optreden: hartkloppingen, duizeligheid, tintelingen in armen of benen en nog veel meer.

Depressie door bloeddrukverlagers

Zowel bètablokkers als calciumantagonisten verlagen de bloeddruk en behoren tot de meest voorgeschreven medicijnen wereldwijd. Helaas verdubbelen beide groepen werkzame stoffen de kans om aan een depressie te lijden. Tot dit resultaat kwamen wetenschappers van de Universiteit van Glasgow onder leiding van Dr. Sandosh Padmanabhan. Voor de studie werden gedurende vijf jaar de bijwerkingen van verschillende bloeddrukverlagers gedocumenteerd bij meer dan 140.000 patiënten.

Aangezien het negatieve effect op de psyche echter gemiddeld pas 2,3 jaar na het begin van de medicatie zo sterk werd dat stationaire behandeling nodig was, is het zowel voor getroffenen als voor behandelende artsen niet zo eenvoudig om direct een verband te zien tussen de medicijnen en het optreden van een depressie.

Daarom mijn advies aan u: mocht u al langere tijd bètablokkers of calciumantagonisten gebruiken en het vermoeden hebben dat uw psyche niet goed omgaat met deze medicatie, bespreek dit dan met uw arts. Onder bepaalde omstandigheden bestaat er wellicht de mogelijkheid om over te stappen op een ander medicijn, zoals een ACE-remmer. Onmiddellijk met psychofarmaca tegen de depressie ingaan, zou daarentegen het laatste middel van uw keuze moeten zijn. Want ook antidepressiva staan erom bekend soms heftige bijwerkingen te hebben. Voordat u dus riskeert door verdere medicijnen nog dieper in een emotionele dip te raken, controleer eerst of de eigenlijke oorzaak voor de stemmingsdip misschien toch alleen een medicijnintolerantie is.

Disclaimer / Vrijwaring

Dit artikel is bedoeld om u uitgebreid te informeren en u nieuwe perspectieven te bieden. Het is een aanvulling op, maar geen vervanging van, een individuele diagnose of behandeling door medisch vakpersoneel. Raadpleeg bij gezondheidsvragen een professional – en gebruik onze tips als een krachtige ondersteuning.