Bij psychische problemen wordt Tavor vaak alleen of als aanvulling op gedragstherapeutische maatregelen voorgeschreven. Over de gevaren die van dit slaap- en kalmeringsmiddel op recept uitgaan, wordt echter vaak onvoldoende voorlichting gegeven. Dit blogartikel van het Instituut voor Moderne Psychotherapie in Berlijn wil deze leemte nu opvullen.
Alle onderwerpen op een rij
Angst, slapeloosheid, stress? Geen probleem. Met Tavor duikt u in de kalme zee van zorgeloosheid. Maar let op: er dreigt levensgevaar! In het water loeren gevaarlijke stromingen die u de diepte in kunnen trekken. Wat dramatisch klinkt, is helaas de waarheid. Tavor behoort tot de geneesmiddelengroep van de benzodiazepinen en wordt beschouwd als een zogenaamde “Happy Pill”. Een angstremmer die paniekaanvallen, angststoornissen en slaapproblemen effectief zou moeten verminderen. Naar schatting slikt 15% van de Duitsers jaarlijks minstens één keer een benzodiazepine-preparaat. En 1 tot 2 procent neemt zelfs minstens een jaar lang dagelijks een benzo-medicijn.
Wat de meesten niet vermoeden, is dat preparaten zoals Tavor een enorm verslavingspotentieel hebben. Ze maken snel verslaafd, zonder dat men het merkt. En in het ergste geval kunnen de vermeende wonderpillen in wisselwerking met alcohol of andere medicijnen zelfs tot de dood leiden. Beroemde voorbeelden uit de muziek- en filmindustrie zijn er genoeg. Bij de autopsie van Michael Jackson, Heath Ledger, Prince of Amy Winehouse werden in het bloed resten van benzodiazepine-cocktails gevonden. Ook Elvis Presley en Elisabeth Taylor grepen ongeremd naar de benzo-angstremmers. Maar hoe is het eigenlijk zover gekomen dat de benzodiazepine-preparaten deze gevaarlijke zegetocht door alle lagen van de samenleving konden beginnen?
Valium, Tavor & Co – De eerste 'zorgeloos'-blockbusters van de farmaceutische industrie
Angst voor epidemieën, angst voor oorlog of angst voor armoede. Door alle eeuwen heen en in elke cultuur waren er altijd angsten en zorgen. Waar vroeger alcohol, opium of andere plantaardige verdovingsmiddelen de enige redders in nood waren, kwamen begin 20e eeuw de barbituraten op de markt. Deze geneesmiddelen beloofden een gerichte chemische verdoving van angsttoestanden. En daarmee startte de farmaceutische industrie ook haar onverantwoordelijke reclamecampagne voor de medicamenteuze behandeling van angststoornissen. Barbituraten werden snel populair als slaap- en kalmeringsmiddel. Maar ze raakten al snel na hun marktintroductie in opspraak. De geneesmiddelen waren namelijk moeilijk te doseren. Bij een overdosis dreigde levensgevaar en het gebruik ervan werd ook vaak in verband gebracht met zelfmoorden. De geneesmiddelen bleven desondanks op de markt, maar werden halverwege de 20e eeuw plotseling verdrongen door een nieuwe werkzame stof. Onder de veelzeggende naam Librium (“bevrijdend”) werd in 1960 de eerste benzodiazepine-tablet als kalmeringsmiddel gelanceerd. Meer over benzodiazepinen leest u hier.
Het medicijn was onmiddellijk een succes. Maar de echte kaskraker, die miljarden in de kassa’s van de farmaceutische industrie spoelde, kwam in 1963 als opvolger van Librium op de markt: Valium. Het middel ontwikkelde zich tot de eerste blockbuster in de medische geschiedenis. Het medicijn had een kalmerende werking tegen opwindingstoestanden en angstaanvallen en had een spierontspannend en slaapbevorderend effect. Het nieuwe medicijn tegen angst en stress overspoelde de samenleving en werd, vooral in de jaren ’60, het meest voorgeschreven medicijn in de westerse wereld. Van de experimentele hippies tot de huisvrouw achter het fornuis, iedereen slikte de “Happy Pills”. En de Rolling Stones schreven met hun ironische nummer “Mother’s Little Helper” zelfs de internationale Valium-hymne. Maar zoals u zich kunt voorstellen, volgt op elke euforie ook ontnuchtering. En die begon eind jaren zeventig.
Want Valium, net als zijn benzodiazepine-tegenhanger Tavor, leidt bij regelmatig gebruik tot verslaving en persoonlijkheidsveranderingen. Het gevaarlijke hieraan is dat de pil de problemen niet oplost, maar slechts voor kortstondige fases van verlichting zorgt. En het gevaar ligt op de loer om de totale dosis voortdurend te verhogen, om zogenaamd langer op een roze wolk te zweven. Een triest voorbeeld van de afhankelijkheid van Tavor is Uwe Barschel, de voormalige minister-president van Sleeswijk-Holstein. Toen hij in 1987 dood werd aangetroffen in de badkuip van een hotel in Genève, was Barschel al jaren verslaafd. In de laatste maanden voor zijn dood zou hij volgens verklaringen van zijn omgeving al een maximale dosis van het kalmeringsmiddel hebben gebruikt. Toen Uwe Barschel in 1987 met een lege blik voor de camera verscheen om zijn aftreden als minister-president aan te kondigen, leed hij aan woordvindingsstoornissen en het herhalen van lettergrepen. Volgens experts een typisch teken dat Barschel leed aan een overdosis Tavor.
En hoewel het gebruik van benzodiazepine-medicijnen steeds weer voor negatieve krantenkoppen zorgt, worden Tavor & Co tot op de dag van vandaag routinematig door artsen voorgeschreven.
Tavor, das schlimmste Benzodiazepin-Präparat
Zo oordeelde de Berlijnse farmaceutische criticus Dr. Ulrich Moebius eind jaren tachtig, toen de zaak-Uwe Barschel nog in het nieuws was. Moebius was destijds uitgever van het onafhankelijke medische tijdschrift Arznei-Telegramm en wist precies waar hij het over had. Zoals in de bijsluiter staat, moet Tavor met voorzichtigheid worden gebruikt. De waarschuwingen voor bijwerkingen en contra-indicaties zijn talrijk. Van een mogelijk dodelijk verlopende ademhalingsdepressie tot de contra-indicatie bij het geven van borstvoeding, omdat de werkzame stof lorazepam in de moedermelk overgaat. Tavor wordt onder medisch toezicht gebruikt voor de behandeling van epileptische aanvallen, ernstige slaapstoornissen, bij het afkicken van alcohol en drugs, maar ook bij angst- en paniektoestanden. In het ziekenhuis dient de werkzame stof lorazepam om patiënten te kalmeren voor chirurgische ingrepen.
De grote massa bereikt Tavor echter via een andere weg. Wanneer patiënten klagen over vage stresssymptomen zoals angst, nervositeit en slapeloosheid met depressieve stemmingen, trekken artsen het receptenblok. En precies hier ligt het gevaar voor de nietsvermoedende Tavor-gebruikers. In tegenstelling tot de vele loze beloften van de farmaceutische fabrikanten, werkt Tavor namelijk echt ontspannend, kalmerend en slaapbevorderend. De werkzame stof lorazepam zorgt na ongeveer 30 minuten voor een aangenaam evenwichtig gevoel. Paniekaanvallen, faalangst of zorgen over de toekomst lossen op in een roze wolk. Na ongeveer 8 uur neemt de werking van lorazepam af. Klinkt eigenlijk als een wonderpil, ware het niet voor de kleine lettertjes in de bijsluiter: bijwerkingen, contra-indicaties, verslavingspotentieel, afhankelijkheid, misbruik en ontwenningsverschijnselen. Informatie die elke patiënt zeer serieus zou moeten nemen.
Maar hoe en vooral waar werkt Tavor eigenlijk?
Simpel gezegd hecht de werkzame stof lorazepam zich in de hersenen aan bepaalde schakelpunten van de zenuwcellen. Daar wordt de prikkelbaarheid van de zenuwen verminderd. Met als resultaat dat getroffenen snel een duidelijke verlichting van paniek- en angstgevoelens ervaren, evenals een algemeen verbeterd welzijn. Het ontspannende effect treedt al op bij een minidosis van 0,5 milligram van de werkzame stof lorazepam. In de bijsluiter van Tavor wordt een dosis van maximaal 2,5 mg lorazepam, verspreid over de dag, aanbevolen. Ter vergelijking: Uwe Barschel verhoogde de dagelijkse totale dosis tegen het einde van zijn leven tot wel 10 mg lorazepam! In de klinische praktijk wordt deze totale dosis alleen gebruikt voor de behandeling van ernstige epileptische aanvallen.
Als u nu denkt dat dit alleen politici en beroemdheden in de schijnwerpers kan overkomen, omdat deze mensen onder publieke druk staan, heeft u het mis. Want in tegenstelling tot partydrugs, waarover in de pers graag wordt gediscussieerd, slikt één tot twee procent van de Duitse bevolking het kalmeringsmiddel dagelijks, stilletjes en in verschillende doseringen.
Misschien zouden de lijdende gebruikers afgeschrikt worden van het grijpen naar Tavor als in de bijsluiter zou staan: Tavor maakt sneller verslaafd dan cocaïne en is gevaarlijker om van af te kicken dan heroïne.
Tavor: Onderschatte hoge- en lagedosisafhankelijkheid
Als men de bijsluiter van Tavor® 1,0 mg tabletten leest, is deze al een contradictie op zich. Onder andere ernstige bijwerkingen staat bij incidentele begeleidende symptomen die het zenuwstelsel betreffen: veranderingen in het seksueel verlangen, impotentie, verminderd orgasme. Een pagina verder leest men echter: “Veel van de genoemde bijwerkingen verdwijnen in het verdere verloop van de behandeling of bij een verlaging van de dosis.”
Dit duidt er al op hoe verraderlijk het gebruik van Tavor kan zijn. Want wie werkelijk een vermeende en tijdelijke hulp in dit medicijn vindt, klampt zich vast aan de hoop dat bijwerkingen met de duur van het gebruik of bij een dosisverlaging zullen verdwijnen – en belandt direct in de afhankelijkheid. En die ontwikkelt zich sluipend en ongemerkt.
Bij Tavor wordt onderscheid gemaakt tussen lage- en hogedosisafhankelijkheid.
Bij hogedosisafhankelijkheid ontwikkelt het lichaam een tolerantie voor de werkzame stof lorazepam bij een constante dosisverhoging. Over het algemeen wordt gezegd dat afhankelijkheid in het hoge dosisbereik minder vaak voorkomt. Artsen zouden door het uitschrijven van recepten de dosering controleren. De negatieve voorbeelden uit de politiek en de entertainmentindustrie tonen echter aan dat dit niet klopt. Daarbij zal het werkelijke aantal verslaafden in het hoge dosisbereik veel hoger zijn. De kans om een lagedosisafhankelijkheid te ontwikkelen kan daarentegen al beginnen met het innemen van enkele tabletten.
Al na twee weken kunnen getroffenen verslaafd raken, zelfs als ze zich aan de voorgeschreven totale dosis houden. Apothekers kunnen er een liedje over zingen. In de bijsluiter van Tavor staat daarom ook de waarschuwing: “Na 2 weken dagelijks gebruik moet de arts bij een stapsgewijze dosisverlaging nagaan of een behandeling met Tavor 1,0 mg nog steeds geïndiceerd is.” Verplaatst u zich echter eens in de positie van een patiënt die van de arts een recept voor Tavor® 1,0 mg krijgt. Hij leest de bijsluiter niet, maar houdt zich wel precies aan de door de arts aanbevolen lage enkelvoudige dosis.
Het medicijn werkt, en als hij de normale verpakkingsgrootte van 20 tabletten heeft voorgeschreven gekregen, is hij na dagelijks gebruik van het medicijn al na één enkele verpakking verslaafd! Als hij dan naar de arts gaat om een nieuw recept voor de “Happy Pill” te vragen, zal een verantwoordelijke arts hem dit verzoek misschien weigeren met een verwijzing naar het verslavingspotentieel. De patiënt gaat naar huis en op de eerste dag zonder Tavor treden daadwerkelijk ontwenningsverschijnselen op.
Deze variëren van slaapstoornissen, pijn, nervositeit en hernieuwde angstgevoelens tot het optreden van paniekaanvallen. Zoals u zich kunt voorstellen, zal de betrokkene waarschijnlijk van arts wisselen en bij de volgende praktijk met succes zijn verzoek doen. En daarmee bevindt de nietsvermoedende patiënt zich in een lagedosisafhankelijkheid, die afhankelijk van de lijdensdruk jaren kan duren. Mochten getroffenen er echter ooit voor kiezen om met het medicijn te stoppen, dan mogen ze dit onder geen beding abrupt en zonder medische begeleiding doen. Want de ontwenningsverschijnselen bij langdurig gebruik van benzodiazepinen kunnen levensbedreigend zijn. Bloeddruk en pols kunnen tot oncontroleerbare hoogten stijgen en tot hartfalen leiden.
Ulrich Moebius, de voormalige uitgever van het Arznei-Telegramm, had gelijk met zijn vernietigende oordeel over Tavor. Want men raakt zo snel in een afhankelijkheid die des te duivelser is, omdat men het helemaal niet merkt. De weduwe van Uwe Barschel zei ooit dat haar man Tavor aanvankelijk tegen vliegangst en reisziekte in de auto had genomen. Ook een jonge patiënt van mij onderging bijna hetzelfde lot.
Tavor Expidet – Een half tabletje is genoeg om de doos van Pandora te openen
Enige tijd geleden kwam er een jonge IT-manager naar mijn praktijk. Hij klaagde over paniekaanvallen. Hij werkte succesvol voor een groot bedrijf en vloog binnen Europa naar klantafspraken. Het werk vond hij eigenlijk heel leuk, ware het niet voor die vliegangst. Een tijdlang lukte het hem om met zijn angstgevoelens om te gaan. Op een gegeven moment was hij echter de slapeloze nachten voor een vlucht beu, evenals de spanning tijdens de vlucht en de uitputting daarna. Dit alles nam langzaam het plezier in zijn werk weg. Maar op een dag keerde het tij ten goede – dacht hij tenminste. Hij was onderweg met een collega, die hem uit eigen ervaring aanraadde een snelwerkend kalmeringsmiddel te proberen. Ze omschreef het mooi: “Deze kleine tabletjes helpen goed tegen spannings- en opwindingstoestanden”. Ze gaf hem voor de vlucht een doosje Tavor Expidet, waarin nog 1 wit tabletje zat. Omdat mijn patiënt eigenlijk tegen het gebruik van geneesmiddelen was, las hij eerst de bijsluiter. Hij las vluchtig de bijwerkingen, contra-indicaties en aanbevelingen voor de enkelvoudige dosis. Over de verschillen tussen Tavor en Tavor Expidet.
Na enige aarzeling besloot hij een halve enkelvoudige dosis te nemen en deelde het tabletje in het midden. Bij het inchecken legde hij een half tabletje onder zijn tong en beleefde bij het opstijgen van het vliegtuig zijn roze wonder: voor het eerst leunde hij ontspannen in zijn stoel, dronk een kop koffie en genoot zelfs van het uitzicht door de wolken. Op de plaats van bestemming aangekomen, kon hij zich uitgerust aan de klantafspraak wijden. Mijn patiënt was gelukkig. Hij nam het andere halve tabletje op de terugvlucht en zat de volgende dag bij de dokter. Hij kon geloofwaardig verzekeren dat hij de bijsluiter had gelezen en op de hoogte was van de risico’s van afhankelijkheid. En prompt kreeg hij zijn portie gelukstabletjes. Hij merkte helemaal niet dat hij, net als Uwe Barschel, op directe weg naar verslaving was. De witte tabletjes werden zijn constante “little helpers”. Bij stressvolle vergaderingen, in het vliegtuig, als hij niet kon inslapen of als sombere gedachten hem kwelden. Waar hij aanvankelijk nog een halve enkelvoudige dosis nam, slikte hij al snel zonder nadenken een heel tabletje.
De maanden verstreken en hij ging van de ene arts naar de andere, op jacht naar zijn gelukstabletjes. Toen kwam de dag dat zijn vriendin hem in een weekend verliet. Het liefdesverdriet was te groot om het niet met een tabletje te verdoven. Maar hij had geen enkel tabletje meer over! Bij de apotheek kwam hij zonder recept niet aan zijn tabletjes. En dus ging hij naar het ziekenhuis en probeerde de arts op de spoedeisende hulp te overtuigen hem Tavor Expidet tabletjes voor te schrijven. Maar hij werd teleurgesteld. Liefdesverdriet en stress op het werk waren geen excuus voor het gebruik van psychofarmaca. Mijn patiënt was volledig van streek.
Een vriend kwam langs en bracht hem ter kalmering een paar pillen Neuraxpharm mee, die hij van zijn oma had gestolen. En dat was het moment waarop mijn patiënt zijn eerste paniekaanval kreeg. Hij was zo geconditioneerd op Tavor en het uiterlijk van de tabletjes, dat hij dacht dat hij de nacht zonder het medicijn niet zou overleven. Er verstreek nog enige tijd voordat de jonge man inzag dat hij dringend hulp nodig had. Uiteindelijk onderging hij onder medische controle een ontwenning van de gevaarlijke gelukstabletjes. Helaas bleef het uitstapje naar het rijk der psychofarmaca niet zonder gevolgen. Mijn patiënt leed sindsdien aan paniekaanvallen. Achteraf begreep hij niet hoe hij in de verslaving had kunnen glijden. In de bijsluiter stond het toch zwart op wit: al na enkele dagen dagelijks gebruik van lorazepam kunnen ontwenningsverschijnselen zoals depressies, paniekaanvallen, angststoestanden of verwardheid optreden. Net als voor Uwe Barschel was ook voor hem de verleiding van de ontspanningsdrug te groot.
Gelukkig kon ik hem helpen zijn paniekaanvallen kwijt te raken, zodat hij zijn leven weer zonder de tabletjes of andere medicijnen aankon. En wel vrijer dan ooit tevoren. Hoe dat ging, verklap ik u in het volgende gedeelte.
Paniekaanvallen en angststoornissen overwinnen zonder medicijnen of gelukspillen – het kan!
Zoals reeds vermeld, berust de werking van Tavor op een medicamenteuze ingreep in de prikkeloverdracht van de zenuwcellen in de hersenen, waarbij hun prikkelbaarheid wordt verlaagd. Of u het nu gelooft of niet, maar hetzelfde angstverminderende effect kunt u ook volledig zonder medicijnen bereiken. In onze online videocursus “Je weg uit de angst”, waarvan u de eerste aflevering direct HIER gratis kunt bekijken, laat ik u aan de hand van gemakkelijk te begrijpen oefeningen en technieken zien hoe ook u zich permanent van angst en paniek kunt bevrijden. In principe gaat het erom dat uw hersenen door een speciale mentale training neuronaal zo worden geherstructureerd, dat het automatisme van de angst al na enkele dagen aanzienlijk in intensiteit afneemt.
Wanneer de angststoornis dan volledig is overwonnen, hangt natuurlijk af van hoe lang u al aan angst en paniek lijdt. In veel gevallen is een dagelijkse training van ongeveer 20 minuten echter al voldoende om na 6 tot 12 weken grotendeels angstvrij te zijn.
