Wie regelmatig migraine heeft, lijdt bovengemiddeld vaak ook aan angsten, depressies en andere psychische aandoeningen. Wat u kunt doen om zowel de migraineaanvallen als de psychische problemen drastisch te verminderen, wordt in dit blogartikel van het Instituut voor Moderne Psychotherapie in Berlijn uitgelegd.
Alle onderwerpen in een overzicht
Veroorzaakt migraine op den duur ook psychische problemen, of zijn psychische problemen de oorzaak van migraineaanvallen?
Een donderende storm in de schedel, miljoenen kleine speldenprikken of een voorhamer die keer op keer tegen de slaap beukt: dit is slechts een klein deel van de beschrijvingen waarmee migrainepatiënten mij hebben geprobeerd hun lijden beeldend te maken. Er bestaat niet de geringste twijfel over dat frequent optredende migraineaanvallen een extreme belasting vormen voor de getroffenen. Vooral omdat migrainepatiënten ook bijzonder vaak lijden aan angsten en depressies. Maar dit inzicht is geenszins nieuw.
Al voor de millenniumwisseling toonde de zogenaamde Zürich Cohortstudie (1978 tot 1999) aan dat migrainepatiënten een veel hoger risico hebben om depressies, angst- en paniekstoornissen te ontwikkelen – na te lezen in het archief van het Ärzteblatt. Tot hetzelfde resultaat komen ook actuele studies uit China, Spanje en Duitsland. Op het openingssymposium van het Centrum voor Klinische Neuroplasticiteit (ZKNP) in oktober 2019 verwees de gerenommeerde neuroloog Prof. Dr. Andreas Straube, afdelingshoofd van de neurologische kliniek van de Ludwig-Maximilians-Universiteit, naar deze studies en vulde ze aan met eigen enquête-resultaten. Samengevat kan voor migrainepatiënten het volgende worden vastgesteld:
- 44,3 procent lijdt bovendien aan angsten
- 22,7 procent wordt getroffen door depressies
- 77 procent voelt binnen 24 uur vóór twee van de drie migraineaanvallen angsten
- Hoe vaker migraine optreedt, des te sterker worden angsten en depressies
Meer over dit onderwerp kunt u lezen op de website van de Migräne Liga. Dat migraine, depressies en angsten in veel gevallen samenhangen, is dus wetenschappelijk eenduidig bewezen. De grote vraag luidt nu: Wat was er eerst? Zijn psychische klachten slechts een symptoom van een bestaande migraineaandoening? Of leiden angsten en depressies zelf tot de hevige migrainehoofdpijn?
Het wellicht enigszins verrassende antwoord op deze variatie van het kip-en-ei-probleem luidt: Bij de meeste patiënten is beide het geval. Zo ook bij een patiënte uit München, die afgelopen december voor behandeling in het Instituut voor Moderne Psychotherapie in Berlijn was.
Angst, migraine en de angst voor migraine
Eigenlijk kwam de patiënte alleen bij ons vanwege haar paniekaanvallen. Tijdens het intakegesprek bleek echter dat ze bovendien ook leed aan depressieve stemmingen en migraineaanvallen. Waarom dat bij haar zo was en waarom deze punten elkaar versterkten, wordt gemakkelijker te begrijpen als men de beschrijving van haar migraineaandoening eens nader bekijkt. Let daarbij vooral op het voor migrainepatiënten typerende gedachteverloop.
- “In een professioneel zeer stressvolle en angstige periode voel ik vaak ’s ochtends al de voorbodes van een naderende migraineaanval. Ik denk dan altijd: ‘Ik moet dit nu doorzetten, rusten kan ik later.’
- Natuurlijk komt een migraineaanval meestal op het meest ongelegen moment – en vaak val ik daardoor een complete dag uit. Ik vraag me dan vaak af: ‘Waarom moet dit juist vandaag gebeuren?’
- Naast de hoofdpijn word ik dan ook nog eens geplaagd door schaamte en negatieve gedachten en heb ik het gevoel mijn collega’s en mijn baas in de steek te laten.
- Elke keer hoop ik dat ik nooit meer in zo’n situatie terechtkom en begin ik stiekem al te vrezen voor de volgende hoofdpijnaanval. Daarbij komen gedachten die me extra onder druk zetten: ‘Ik wil mijn collega’s, mijn baas en ook mezelf nooit meer zo teleurstellen. Dat mag liefst nooit meer gebeuren.’
- Mijn angst voor een nieuwe migraine is helaas een sterke trigger (aanleiding), waardoor de aanvallen nu in steeds kortere intervallen komen. Als ik opnieuw ‘alleen maar’ vanwege hoofdpijn niet op mijn werk verschijn, verwijt ik mezelf het ergste en denk ik: ‘Alweer migraine! Mijn collega’s kunnen dat vast niet begrijpen. Ze zullen vast denken dat ik gewoon ziek ben.‘
- Mijn faalangsten en de daarmee gepaard gaande angst voor de volgende aanval nemen steeds verder toe. Inmiddels ben ik er zelfs van overtuigd dat iedereen op het werk me onbetrouwbaar vindt en ik geloof dat mijn hoofdpijn mijn baan inmiddels ernstig in gevaar brengt.
- Ik ben wanhopig. Ik weet niet meer wat ik nog moet doen. De hoofdpijn komt gewoon steeds terug. En hoewel ik al medicijnen slik, nemen de aanvallen in duur en intensiteit steeds verder toe.
Gelukkig is dit verslag van onze patiënte inmiddels verleden tijd. Het gaat weer goed met haar en haar collega’s waren gelukkig ook veel begripvoller dan ze had gevreesd. Migraineaanvallen heeft ze ook nog maar heel zelden en lang niet meer zo sterk als vroeger. Dit alles werd mogelijk omdat we haar konden helpen om twee belangrijke triggers van haar migraine, namelijk de angsten en de depressie, op eigen kracht en zonder medicatie te overwinnen.
De vicieuze cirkel van angst, depressie en migraine doorbreken
Zoals bij veel patiënten, heeft ook bij deze patiënte al één enkele stress- en angstgerelateerde migraineaanval ertoe geleid dat ze onverwachts in een echte vicieuze cirkel terechtkwam. De toenemende angst voor nieuwe migraineaanvallen werkt bij veel getroffenen als een trigger en bevordert daardoor verdere aanvallen. Daarbij zijn de eigen gedachten de onderschatte drijfveer voor deze angsten en depressies.
Het goede nieuws: Omdat uw gedachten angsten veroorzaken en daarmee migraineaanvallen bevorderen, kunt u deze vicieuze cirkel ook met uw gedachten doorbreken. Hoe dat gaat, laat ik u zo zien. Eerst wil ik echter nog eens terugkomen op het onderwerp medicatie bij migraine. Zoals in het laatste punt al ter sprake kwam, zijn deze al te vaak eveneens een integraal onderdeel van terugkerende migraineaanvallen.
Medicijnen tegen migraine zijn niet altijd een goed idee
Pijnstillers (analgetica) en speciale migrainemedicijnen, zogenaamde triptanen, beloven snelle hulp bij aankondigende of acute migraineaanvallen. Vooral wanneer bepaalde preparaten met elkaar worden gecombineerd. Zo beveelt de Duitse Vereniging voor Neurologie in haar therapierichtlijnen bijvoorbeeld de combinatie van een triptaan met een pijnstiller uit de groep van NSAID’s (zoals naproxen) aan. Desondanks moet het gebruik van medicijnen tegen migraine een uitzondering blijven en geenszins de regel worden. Waarom? Omdat men bij frequent medicijngebruik snel in een afhankelijkheid, en daarmee rechtstreeks in de volgende migraine-vicieuze cirkel, terecht kan komen. Het paradoxale van pijnstillers en triptanen is namelijk: Bij overmatig gebruik verergeren ze de migraine nog. De aanvallen kunnen daarbij zowel in frequentie als in intensiteit toenemen. In het ergste geval kan de migraine chronisch worden.
Hoe gevaarlijk het overmatig gebruik van dergelijke medicijnen kan zijn, kunt u gedetailleerd lezen op de website van de Schmerzklinik Kiel. Vooral mag men niet zomaar alles vrolijk met elkaar mengen en moet men vóór het innemen van een combinatie van verschillende medicijnen altijd eerst de arts raadplegen! Bij gelijktijdig gebruik van triptanen en antidepressiva uit de SSRI-groep (selectieve serotonineheropnameremmers) of de SSNRI-groep (selectieve serotonine- en noradrenalineheropnameremmers) kan als gevolg van interacties zelfs het gevreesde en potentieel levensbedreigende serotoninesyndroom optreden. Bedenkt men dat migraine en depressies vaak samen optreden, dan weegt dit gevaar des te zwaarder.
Een andere reden waarom ik me zo fel inzet voor een depressietherapie zonder medicijnen. Zelfs het ogenschijnlijk zo onschuldige en puur plantaardige Sint-Janskruid mag in zijn serotonine-werking niet worden onderschat en mag daarom evenmin nooit met triptanen worden gecombineerd!
Geen angst, geen migraine: zo doorbreekt u de vicieuze cirkel
Het maakt niet uit of u al vóór de eerste migraineaanval met angsten en depressies te kampen had, of dat deze zich pas door de hevige hoofdpijn hebben ontwikkeld: als het u lukt om uw angst te overwinnen, verminderen in de regel ook de frequentie en de intensiteit van migraineaanvallen. In mijn boek “Angst en paniekaanvallen overwinnen” en in mijn online videocursus “Je weg uit de angst” vul ik hele hoofdstukken respectievelijk afleveringen met het aanleren van verschillende technieken om uw angsten te overwinnen.
Op dit punt wil ik u echter in ieder geval al een klein voorbeeld van zo’n techniek geven.
Angsten kwijtraken en migraineaanvallen verminderen met de auditieve schuiftechniek
“O nee, niet weer migraine!” Kent u zo’n gedachte ook? Dan bent u waarschijnlijk een auditief ingesteld persoon. Uw eigen innerlijke dialogen en gedachten zijn dan vaak niet alleen de voorloper, maar regelrecht de trigger voor angst en paniek. Maar met een kleine truc en een klein beetje oefening is het mogelijk om een opkomende angstanval binnen enkele seconden te stoppen. Deze “truc” wordt de auditieve schuiftechniek genoemd. Daarvoor concentreert men zich even volledig op zijn angstaanjagende innerlijke dialogen, zodra deze opduiken (zoals de zojuist genoemde negatieve gedachte: “O nee, niet weer migraine!”).
Dat klinkt misschien wat vreemd, maar als u er bewust op let, hoort u uw innerlijke angstige stem dan eerder links of eerder rechts in uw hoofd? Als u erin slaagt te bepalen of er een neiging is naar één kant, hoe minimaal het verschil in het begin ook is, probeer dan de beangstigende zinnen mentaal naar de andere kant te verschuiven en daar te horen. Als u deze oefening zeer geconcentreerd uitvoert, zult u een subtiel verschil opmerken. En als het u zo vergaat als de meeste sterk auditieve mensen, dan zal dezelfde zin aan de andere kant van het hoofd plotseling helemaal niet meer te horen zijn of op de een of andere manier verkeerd of vervormd klinken. Mogelijk veranderen zelfs de inhoud van de woorden, de belangrijkste verandering is echter de volgende: de opkomende angst verdwijnt abrupt of wordt op zijn minst aanzienlijk zwakker. En er is nog een ander positief effect. Wie erin slaagt met de auditieve schuiftechniek de angst voor de volgende hoofdpijnaanval letterlijk uit te schakelen, ziet zijn migraineaanvallen meestal ook aanzienlijk verminderen en bovendien in intensiteit afnemen.
Als u mij dus vraagt “Wat helpt het beste tegen migraine?”, is mijn duidelijke antwoord: uw eigen gedachten. Het is echter goed mogelijk dat u niet veel kunt beginnen met de auditieve schuiftechniek. Bijvoorbeeld omdat u geen auditief, maar een visueel of kinesthetisch ingesteld persoon bent. In dat geval vindt u in mijn boeken en videocursussen tal van alternatieve methoden. Bijvoorbeeld de zoom-techniek of ook een uiterst effectieve methode waarmee men zijn gedachtencarrousel kan uitschakelen.
Migraine voorkomen: zinvolle maatregelen in één oogopslag
Hoewel er volgens de huidige stand van de wetenschap een biologisch-genetische aanleg voor migraine bestaat, zijn het vooral de triggers die bepalen of deze aanleg tot uiting komt of niet. Als het u lukt om met behulp van onze neurowetenschappelijk gebaseerde methoden angsten en depressies kwijt te raken, kunt u ook uw gevoeligheid voor migraineaanvallen aanzienlijk verminderen. Daarnaast zijn er echter ook nog een reeks andere maatregelen die eveneens bewezen preventief werken tegen migraine:
- Beweging: twee tot vier keer per week gedurende minimaal een half uur
- Duursport: zoals zwemmen, joggen of wandelen
- Ontspanningsoefeningen zoals meditatie of autogene training
- Rustig blijven. Met deze 2 producten die we voor u op Amazon hebben uitgezocht, hebben veel van onze patiënten al goede ervaringen opgedaan: Een verkoelende hoofdband om het begin van migraine te stoppen en het grotere Magic Gel koelmasker voor verlichting als de migraine al in volle gang is. Overigens: In tegenstelling tot de aanbeveling op de bijsluiters, moet u beide producten liever alleen in de koelkast leggen en niet meteen in de vriezer. De zachtere kou verlicht de migrainepijn meestal duurzamer.
- Individuele strategieën voor stressvermindering: van ontspannende schuimbaden tot het favoriete liedje
- Bewuste voeding: Het afzien van bepaalde voedingsmiddelen zoals chocolade, ijs, kaas, bonen, citrusvruchten en natuurlijk ook alcohol kan uw gevoeligheid voor migraineaanvallen eveneens aanzienlijk verminderen
- Geregelde levenswijze: in het bijzonder voldoende slaap en een zo stressvrije mogelijke dagstructuur
Als het u dan met onze beproefde methode ook nog lukt om constant piekeren en angstgedachten effectief uit te schakelen, kunt u niet alleen veel beter van uw leven genieten, u onttrekt ook een essentiële basis aan uw migraineaanvallen. Dat dit helemaal niet ingewikkeld hoeft te zijn, heeft u misschien zelfs al kunnen vaststellen aan de hand van onze kleine test met de visuele schuiftechniek. Feit is, of u nu een auditief, visueel of kinesthetisch type bent: u bent noch hulpeloos overgeleverd aan migraine, noch aan angsten en depressies, want er zijn veel meer manieren om u ervan te bevrijden dan u misschien tot nu toe dacht.
Disclaimer / Vrijwaring
Dit artikel is bedoeld om u uitgebreid te informeren en u nieuwe perspectieven te bieden. Het is een aanvulling op, maar geen vervanging van, een individuele diagnose of behandeling door medisch vakpersoneel. Raadpleeg bij gezondheidsvragen een professional – en gebruik onze tips als een krachtige ondersteuning.
